Niet-verzakingsclausules: bescherming tegen stilzwijgende afstand van rechten

Gepubliceerd op 12/08/2025

In commerciële contracten duikt steeds vaker de niet-verzakingsclausule op. Deze clausule (in het Engels bekend als ‘non-waiver clause’ of in het Frans als ‘clause de non-renonciation’) is een contractuele clausule die de gevolgen regelt van een gehele of gedeeltelijke niet-uitoefening of een vertraging in de uitoefening van een of meerdere contractuele rechten.

Maar hoe werkt dit beding precies binnen het Belgische recht?

Wat is een niet-verzakingsclausule?

Een niet-verzakingsclausule bepaalt dat het niet of vertraagd uitoefenen van een contractueel recht niet gelijkstaat aan het verzaken aan dat recht. Klassieke formuleringen zijn:

“Het niet of met vertraging uitoefenen van enig recht of remedie uit hoofde van deze Overeenkomst zal in geen geval worden beschouwd als een afstand van dat recht.”

Het beding biedt dus bescherming tegen de stilzwijgende afstand van recht, een eenzijdige rechtshandeling waarbij een partij haar recht opgeeft zonder expliciete verklaring.

 Afstand van recht vs. Rechtsverwerking

 Het Belgische recht kent twee verwante uitdovingsgronden van verbintenissen:

• Afstand van recht: een eenzijdige rechtshandeling waarbij een schuldeiser door zijn wilsuiting de uitdoving beoogt van zijn (vorderings)recht dat hij uit een verbintenis put. Het rechtsgevolg is ingrijpend: door afstand te doen, gaat de verbintenis onherroepelijk teniet en is de schuldenaar definitief bevrijd.
• Rechtsverwerking: vereist een houding die objectief onverenigbaar is met de uitoefening van het recht én een gewekt vertrouwen bij de wederpartij dat het recht niet zal worden uitgeoefend.

Een niet-verzakingsclausule kan de toepassing van afstand van recht uitsluiten, maar niet zonder meer die van rechtsverwerking, gezien het verbod op rechtsmisbruik van openbare orde is.

Nut en beperkingen

Hoewel het Belgische recht al strenge voorwaarden stelt aan het aannemen van stilzwijgende afstand van recht, kan een niet-verzakingsclausule extra rechtszekerheid bieden. Ze laat partijen toe om tijdelijk af te wijken van hun rechten (bijvoorbeeld om een commerciële oplossing te zoeken) zonder het risico dat ze deze rechten definitief verliezen.

Toch is waakzaamheid geboden: een partij die zich na langdurige tolerantie alsnog op het beding beroept, kan zich schuldig maken aan rechtsmisbruik. De rechter behoudt hieromtrent steeds een toetsingsbevoegdheid.

Formulering op maat

De toegevoegde waarde van een niet-verzakingsclausule hangt sterk af van de formulering. Een loutere verwijzing naar stilzitten is vaak overbodig. Beter is een bredere formulering die ook andere gedragingen uitsluit als bewijs van afstand van recht. Bijvoorbeeld:

“Geen enkele gedraging, nalatigheid of vorm van verdraagzaamheid vanwege de Dienstverlener kan worden geïnterpreteerd als een gehele of gedeeltelijke afstand van het recht op strikte en volledige naleving van de contractuele bepalingen.”

Slotbeschouwing

Een niet-verzakingsclausule is geen wondermiddel, maar wel een nuttig instrument in het contractueel arsenaal. Mits doordachte formulering en toepassing kan ze bijdragen aan rechtszekerheid, zonder afbreuk te doen aan fundamentele beginselen zoals het verbod op rechtsmisbruik.

Aarzel niet om juridisch advies in te winnen als u twijfelt over de juiste aanpak, ons team van gespecialiseerde advocaten helpt u graag om de juiste stappen te zetten.